Giới thiệu
Chùa được xây dựng trong quần thể di tích của làng Triều Khúc gồm: đình - đền (đình Sắc) – chùa. Đây là một vùng đất cổ, với di chỉ khảo cổ học Gò Cây Táo được các nhà nghiên cứu ghi nhận thuộc giai đoạn văn hóa Phùng Nguyên (đầu thời đại đồng thau, cách ngày nay khoảng 4000-3500 năm). Làng Triều Khúc thuở xa xưa gọi là trang Khúc Giang, tên nôm là Đơ Đồng (do sống bằng nghề nông), sau khi có nghề dệt quai thao mới gọi là Đơ Thao. Theo câu đối còn lưu tại tòa Tam Bảo: ""Hương Vân tự Cổ Tòng Đinh-Lý-Trần-Lê Kỷ Kinh Vật Hoán Tinh Di Thần Thông Tự Tại"" — một số nguồn (Vietnam+, Nhịp sống Hà Nội) diễn giải câu đối này cho thấy chùa có dấu tích từ thời nhà Đinh (thế kỷ X), tức lịch sử hình thành cách đây khoảng 1.000 năm. Tuy nhiên, nguồn khác (Chốn Thiêng, Green SM) căn cứ vào khối kiến trúc vật chất và bộ sưu tập di vật văn hóa hiện còn lưu giữ, lại cho rằng chùa được xây dựng muộn hơn nhiều — vào khoảng cuối thời Lê (thế kỷ XVIII) và được tu sửa nhiều lần vào thời Nguyễn. Đây là mâu thuẫn khá lớn giữa các nguồn (nghìn năm so với vài trăm năm), có lẽ do câu đối chỉ mang tính biểu tượng văn hóa (nhắc đến các triều đại Đinh-Lý-Trần-Lê như một cách tôn vinh sự trường tồn của đạo Phật) chứ không nhất thiết là bằng chứng khảo cổ xác thực về niên đại khởi dựng thực tế của công trình vật chất. Hai lần đổi tên trước khi thành ""Hương Vân Tự"": Tên đầu tiên là Vân Mộng Tự (hay Vân Mông tự) — do một thí chủ nằm mộng thấy một đám mây lành tụ lại trên mảnh đất của chùa, nên khi xây xong đặt tên như vậy. Sau đó, một thí chủ khác thấy mảnh đất hiện tại của chùa có hình cái chén tỏa hương thơm, nên đổi tên thành Hương Chản Tự.
Đến năm 1938, sau đợt trùng tu, chùa lấy chữ ""Hương"" của ""Hương Chản tự"" và chữ ""Vân"" của ""Vân Mộng tự"" ghép thành ""Hương Vân Tự"" — tên gọi chính thức dùng đến ngày nay. Đại trùng tu năm 1936-1938: Năm 1936, sư tổ Thích Thanh Khánh (trụ trì chùa) đã nhận được sự giúp đỡ của sư tổ chùa Bát Mẫu (người địa phương Triều Khúc) cùng chính quyền và nhân dân thôn Triều Khúc, phát tâm xây dựng lại chùa. Công trình hoàn thiện năm 1938 theo phong cách kiến trúc thời Nguyễn — đây chính là diện mạo chùa như ngày nay. Từ cuối thời Lê đến đầu thời Nguyễn, làng thuộc tổng Thượng Thanh Oai, huyện Thanh Oai, phủ Ứng Thiên; nhập vào tỉnh Hà Nội năm 1831, tỉnh Cầu Đơ năm 1889 (đổi thành Hà Đông năm 1904). Đến năm 1961, làng Triều Khúc và Yên Xá sáp nhập thành xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Chùa cùng đình Trên và đền thờ Sắc tạo thành quần thể văn hóa tâm linh đặc sắc của làng Triều Khúc. Giữa phố thị tấp nập, chùa vẫn giữ được vẻ trầm mặc với mái ngói rêu phong và sắc gỗ nhuốm màu thời gian, lưu giữ hơi thở lịch sử qua câu đối xưa và kiến trúc hài hòa với thiên nhiên. Làng Triều Khúc nổi tiếng với lễ hội đình làng (gắn với tín ngưỡng thờ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng) có nét đặc sắc riêng là điệu múa "con đĩ đánh bồng" — dù đây chủ yếu là lễ hội của đình, nhưng chùa cũng là một phần không thể tách rời trong chuỗi sinh hoạt tín ngưỡng chung của làng vào dịp lễ hội đầu xuân.
Đến năm 1938, sau đợt trùng tu, chùa lấy chữ ""Hương"" của ""Hương Chản tự"" và chữ ""Vân"" của ""Vân Mộng tự"" ghép thành ""Hương Vân Tự"" — tên gọi chính thức dùng đến ngày nay. Đại trùng tu năm 1936-1938: Năm 1936, sư tổ Thích Thanh Khánh (trụ trì chùa) đã nhận được sự giúp đỡ của sư tổ chùa Bát Mẫu (người địa phương Triều Khúc) cùng chính quyền và nhân dân thôn Triều Khúc, phát tâm xây dựng lại chùa. Công trình hoàn thiện năm 1938 theo phong cách kiến trúc thời Nguyễn — đây chính là diện mạo chùa như ngày nay. Từ cuối thời Lê đến đầu thời Nguyễn, làng thuộc tổng Thượng Thanh Oai, huyện Thanh Oai, phủ Ứng Thiên; nhập vào tỉnh Hà Nội năm 1831, tỉnh Cầu Đơ năm 1889 (đổi thành Hà Đông năm 1904). Đến năm 1961, làng Triều Khúc và Yên Xá sáp nhập thành xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Chùa cùng đình Trên và đền thờ Sắc tạo thành quần thể văn hóa tâm linh đặc sắc của làng Triều Khúc. Giữa phố thị tấp nập, chùa vẫn giữ được vẻ trầm mặc với mái ngói rêu phong và sắc gỗ nhuốm màu thời gian, lưu giữ hơi thở lịch sử qua câu đối xưa và kiến trúc hài hòa với thiên nhiên. Làng Triều Khúc nổi tiếng với lễ hội đình làng (gắn với tín ngưỡng thờ Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng) có nét đặc sắc riêng là điệu múa "con đĩ đánh bồng" — dù đây chủ yếu là lễ hội của đình, nhưng chùa cũng là một phần không thể tách rời trong chuỗi sinh hoạt tín ngưỡng chung của làng vào dịp lễ hội đầu xuân.
Thông tin liên hệ
Địa chỉ
XRJ2+655, P. Triều Khúc, Triều Khúc, Thanh Liệt, Hà Nội 100000, Việt Nam
Xem bản đồ